2026-02-14
Jak bawi się nami miłość 向左走, 向右走
2025-11-20
Cloud Gate Dance Theatre 雲門舞集
2024-08-27
Vienna Teng 史逸欣
2024-08-10
月下老人 Księżycowy Swat
2023-08-02
Raj pierwszej miłości Fang Si-chi
Książka Lin Yìhan to doskonałe lekarstwo na głęboko zakorzenione i trudne do wyplewienia wpędzanie ofiar przemocy w poczucie winy. To również (niestety!) doskonałe lekarstwo na głębokie wewnętrzne przekonanie, że winny, jeśli jest znana jego tożsamość, nie uniknie kary. I wreszcie: to opis koszmaru każdej matki.
Nie powiem nic o warstwie literackiej. Umknęła mi. Tak głęboko wczułam się w historię, że nie potrafiłabym sklecić nawet dwóch zdań na temat narracji.
Nigdy po tę książkę nie sięgnę po raz drugi. Ale też nigdy jej nie zapomnę.
No i, do licha ciężkiego, uczmy swoje córki! Rozmawiajmy z nimi. Pokazujmy nie tylko piękno świata, ale i zło. Bez paranoi, ale też bez ogródek. Zasługują przecież na szansę obrony...
PS. Warto przeczytać słowo od tłumacza.
2023-03-08
narcyz wielokwiatowy chiński 水仙花
水仙 lub 水仙尊王 to pięć bóstw czczonych jako bóstwa wody/morza. Na języki europejskie tłumaczy się ich różnie: Czcigodni Wodni Nieśmiertelni Królowie, Panowie Wody, Pięciu Bogów Wody i tak dalej. Wszyscy, zanim zostali ubóstwieni, byli wcześniej słynnymi bohaterami związanymi z wodą w ten czy inny sposób. Obecnie jako Wodni Nieśmiertelni zajmują się opieką nad statkami i łodziami.
2023-02-27
Olivia 曹雅雯
2022-06-27
Matzka - The Playbacks (事情是這樣的)
2022-01-08
Na drugim brzegu. Antologia współczesnych opowiadań tajwańskich
Antologia nie musi pokazywać literatury w niej zebranej od najlepszej strony. Powinna za to dać reprezentatywny obraz. I to się redaktorce udało z całą pewnością - mamy wybór opowiadań wielu autorów, opowiadania dotykają rozmaitych kwestii, są utrzymane w różnych stylach, niektóre zahaczają o realizm magiczny, a inne są do bólu osadzone w zwykłym świecie. Opowiadają o ludziach, historii, polityce. Rzadziej niestety o miejscach - dlatego zaledwie kilka razy zdarzyło mi się poczuć w nozdrzach lepkie, gorące powietrze Tajwanu.
Opowiadania te są nierówne; niektóre połknęłam w kilka chwil (Ach, cudowna Pani domu Jin i poruszająca Zimowa noc wspaniałego Bai Xianyonga), z innymi musiałam się trochę pomęczyć, ze dwa pozostawiły mnie całkowicie obojętną. Ale to naprawdę drugorzędne względem faktu, że poznałam kilka nowych nazwisk, a hasło "literatura Tajwanu" wywołuje już we mnie bardzo konkretne skojarzenia. I to dla mnie największa wartość takich antologii.
2021-10-14
Czarna Pani Dziewięciu Niebios 九天玄女
Dzisiejszy wpis powstał w ramach współpracy z japonia-info.pl, czyli pod egidą Unii Azjatyckiej.
Czarna Pani Dziewięciu Niebios to jedna z podwładnych Królowej Matki Zachodu, opatrzona ludzką głową i ptasim (kogucim lub sowim - nie potrafili się zdecydować) ciałem, błyszcząca jak nefryt. Obdarzona magiczną mocą, jest równocześnie boginią sztuki wojennej i seksu, a oprócz tego potrafi przywołać trzęsienie ziemi. Opiekuje się drzewami i wiosną. Ponoć to właśnie ona pomogła Żółtemu Cesarzowi pokonać potwora Chiyou. Jej siostrą jest Biała Pani Dziewięciu Niebios Sunü 素女. Obie są taoistycznymi boginiami i nauczycielkami Żółtego Cesarza, wyjątkowo lubianymi i czczonymi na Tajwanie. Nasza Czarna Pani wsławiła się tym, że jest Matką Trociczek 香媽. Ponoć wynalazła je jeszcze jako śmiertelniczka; nie jako dar dla bóstw, a jako lekarstwo dla ojca, który był tak chory, że nie mógł zażywać leków tradycyjnym sposobem i musiał przyjmować zioła wziewnie. Gdy została boginią, lud wiedział, że pojawi się ona zawsze, gdy ktoś zapali trociczkę - podobno stąd właśnie wziął się zwyczaj palenia trociczek podczas wzywania bóstw.
Ciekawa jest jej rola na taoistycznym piedestale nie tylko jako bogini wojny, ale również - bogini seksu. Wraz z siostrą, Białą Panią (czyli w ramach Czarnobiałej Drogi 玄素之道), uczyła ponoć praktyk seksualnych pozwalających na długowieczność/nieśmiertelność nie tylko Żółtego Cesarza, ale również Pengzu i Laozi. Miejmy nadzieję, że w trakcie tych nauk przyjmowały one jednak postać w całości ludzką...
Tutaj poczytacie o pewnej japońskiej niezwykłej czapli.
2021-01-20
家神 bóstwa domowe
Opisując ceremonię ofiarną la wspomniałam, że składa się wówczas ofiary domowym bóstwom. Dziś więc, z okazji święta Laba, chciałam Wam te bóstwa przedstawić.
Bóstwa domowe, na Tajwanie zwane też buddami domowej sali 家堂佛, to bóstwa, które czci się nie w świątyniach, a w domach, a których głównym zadaniem jest opieka nad danym domostwem. W dawnych czasach mawiało się najczęściej o piątce lub szóstce domowych bóstw, trzeba jednak pamiętać, że ich liczba oraz personalia były różne w różnych czasach i regionach. Najwcześniejszą wzmiankę o bóstwach domowych można znaleźć w Księdze Obyczajów Zhou. Opisane są tam bóstwa drzwi, okien, studni, kuchni i środka (domostwa). Cesarz i uczeni musieli wybrać, któremu złożyć ofiarę i dopilnować, by złożyć ją w odpowiednim czasie. W owych czasach nasze bóstwa nie miały jeszcze imion. W późniejszych czasach w różnych regionach Chin zaczęto czcić rozmaite "niezależne" bóstwa właśnie jako te domowe. Na Tajwanie najczęściej czci się taką piątkę bóstw domowych:
- 觀音菩薩 - boginię Guanyin
- 天上聖母 - Matkę Boską
- 關聖帝君 - Guan Yu bądź 玄天上帝 - Xuanwu
- 灶君 - Kuchennego Boga
- 土地神 - Boga Ziemi
Szóstka bóstw domowych najczęściej czczona w Chinach to z kolei:
- 灶王 - Kuchenny Bóg
- 地主神 - Bóg Środka Domostwa
- 門神 - Bóstwa Drzwi
- 井泉童子 - Chłopiec Studni i Źródła
- 三姑夫人 - Bogini Wychodka
Niektóre z bóstw bywały w różnych regionach podmieniane na inne, np. zamiast Kuchennego Boga występował 鍾馗 Zhong Kui, albo zamiast Bogini Wychodka - Bóg Wychodka 東廁司. Widać więc, że bóstw domowych były dwa rodzaje: pierwszy kojarzy się mocno z animizmem: skoro drzewo ma duszę i kamień, i zwierzę też, to oczywiste, że drzwi czy kuchnia też będą miały. Bogowie są po prostu wszędzie. Drugi zaś to regularne bóstwa, tylko udomowione.
Powyższa lista nie wyczerpuje bynajmniej listy bóstw domowych, które starożytny Chińczyk mógł czcić. Przede wszystkim należy dodać przodków, którzy przecież opiekują się nie tylko potomstwem, ale i miejscem zamieszkania. Po drugie, np. bóstwa drzwi dzieliły się na 门神 i 户神 czyli bóstwa drzwi dwuskrzydłowych i jednoskrzydłowych, a do bóstw występujących w każdym domu dodawano stopniowo również bóstwa rozmaitych przydomowych obiektów, np. Boga Spichlerza 倉神. Na dobrą sprawę - pewnie każdy dodawał, co mu się wydało potrzebne, bo znalazłam też wzmianki o tym, że do bóstw domowych załapał się Bóg Pieniędzy czy też Mazu.
Gdybym od dziś miała zacząć czcić jakieś domowe bóstwa, na własne potrzeby stworzyłabym inną wielką piątkę: Boga Najgłębszej Półki W Lodówce (modliłabym się doń, by nie marnować jedzenia), Boga Niezagrzybionych Ścian, Boga Zewnętrznego Parapetu (chroniłby moje uprawy przed wiewiórkami i przed nadchodzeniem myszy i szczurów), Boga Kofeiny (żeby na półeczce nigdy nie zabrakło kawy) i Boga Biblioteczki, który winien dbać o to, żeby wszystkie książki się zawsze mieściły.
A Wy? Jakie domowe bóstwa prosilibyście o opiekę?
Tutaj poczytacie o pewnym ajnuskim domowym bóstwie, tutaj o ukrytych mieszkańcach kirgiskich domów, a tutaj o czuwaskim bóstwie domowym.
2020-11-13
Aljenljeng Tjaluvie Abao 阿爆
Poza takimi współczesnymi kawałkami, przy których nogi same rwą się do tańca, popełniła też krążek z muzyką tradycyjną. To na przykład pieśń zaręczynowa:
2020-09-19
Więc 原來
像你这样的女孩
Dziewczynę taką jak ty
聪明呛辣又可爱
mądrą, sexy i słodką
身边一定很多男人围过来
na pewno otacza wielu mężczyzn
像我这样的男孩
chłopak taki jak ja
没有钱也没身材
biedny i niezbyt postawny
怎么可能得到你的青睐
jakże mógłbym zdobyć twą uwagę?
我想你也真奇怪
sądzę, że jesteś dziwny
很想爱又不敢爱
chciałbyś a boisz się kochać
你到底是怎样说个明白
powiedz jasno, o co ci chodzi
像我这样的女孩
dziewczyna taka jak ja
古灵精怪脾气坏
dziwna i wybuchowa
你要受得了就跟过来
- przyjdź, jeśli jesteś w stanie to znieść
Ref. 原来心照不宣
A więc nie potrzeba słów
原来彼此有感觉
A więc czujemy do siebie miętę
原来你喜欢Reggae
A więc lubisz reggae
带点台东的气味
okraszone brzmieniem Taidongu
原来是你
A więc to ty
像你这样的男孩
Na chłopaka takiego jak ty
幽默风趣又实在
z poczuciem humoru, czarującego i uczciwego
身边一定很多女孩在等待
na pewno tuż obok czeka wiele dziewcząt
像我这样的女孩
Jakże dziewczyna taka jak ja
没有身高又不白
niewysoka i niebiała*
怎么可能跟你谈恋爱
mogłaby z tobą chodzić?
我想你实在太可爱
Sądzę, że jesteś naprawdę słodka
走过来又躲起来
grasz ze mną w kotka i myszkę
你的笑容早就印在我脑海
A twój uśmiech od dawna jest wyryty w mojej głowie
像我这样的男孩
chłopak taki jak ja
傻傻又不懂浪漫
niemądry i nieromantyczny
你要愿意让我们相伴
a ty chcesz ze mną być!
Ref.
原来是你
a więc to ty
曾经到我梦里
pojawiłaś się w mym śnie
不声不响偷走我的心
i bez rozgłosu skradłaś mi serce
你让我胡思乱想
sprawiasz, że nie panuję nad swoimi myślami
停止运转
przestaję działać
原来相爱这么简单
a więc spełniona miłość jest tak prosta!
这么简单
tak prosta
原来你就在我身旁
a więc jesteś tuż przy mnie
在我身旁
tuż przy mnie
把所有事情抛开
wszystkie sprawy odsuwamy na bok
让我们相伴
by być razem
Ref.
*Jak wiadomo, dziewczyny w Azji nagminnie sobie wydłużają operacyjnie nogi i wszelkimi sposobami starają się wybielić skórę.
2020-09-02
Święto Duchów 中元节
Dzisiejszy wpis powstał w ramach współpracy z japonia-info.pl czyli pod egidą Unii Azjatyckiej.
Dziś sam środek Miesiąca Duchów czyli siódmego miesiąca księżycowego. Pełnia. Dlatego kto tylko może, zostaje w domu i nosa nie wyściubia. Ewentualnie można się pomodlić i przebłagać głodne duchy. Ja jednak mam dla was inną ucztę duchową - film animowany o magicznej babci (魔法阿媽)!
Rozpieszczony pięciolatek trafia z miasta do babci na wsi. Nie jest z tego powodu szczęśliwy i pokazuje to całym sobą. Wkrótce jednak okaże się, że babcia to nie jest jakaś tam zwykła babcia, a najprawdziwsza szamanka! Początkowo nie potrafią się dogadać; w dodatku mały Fasolek 豆豆 niedobrze sobie poczyna, słuchając złego kociska. Wszystko jednak dobrze się skończy - a my przy okazji dowiadujemy się sporo o lokalnej religii.
Niestety, mogę Wam tylko pokazać zajawkę, ale jeśli traficie gdzieś na pełną wersję - warto!
A tutaj poczytacie o tym, jak bardzo pechowy jest ten dzień w Japonii.2020-08-30
Orientalna Piękność 東方美人
Gdy przyjechałam do Yunnanu, zakochałam się w pu'erach i czarnych herbatach, które mają złote liście. Jednak istnieje miłość głębsza: do tajwańskich czarnych smoków czyli wulongów. Moim ukochanym mężem jest oczywiście alishański wulong, ale czasem zdarzają mi się romanse z innymi, między innymi właśnie z Orientalną Pięknością - wulongiem zbieranym w lecie, pachnącym owocami i miodem spadziowym, ideałem. Jest to herbata mocno utleniona, nieopieczona, złożona z pędów liści herbacianych obgryzionych przez skoczkowate. To znaczy... hmmm... herbaciane pluskwy. Gdy taki insekt wgryza się w liść, powstaje coś w rodzaju herbacianej terpentyny, dzięki której osiągany jest specyficzny, słodkawy smak i aromat; przy okazji brzegi liści robią się białe - stąd druga nazwa Piękności: wulong o białych końcówkach. Napar pozbawiony jest charakterystycznej dla innych herbat goryczki - oczywiście pod warunkiem, że liście zostaną właściwie zaparzone.
Prawdziwą Orientalną Piękność można poznać m.in. po tym, że wykorzystuje (w przeciwieństwie do innych wulongów) tylko pęd i dwa liście zamiast czterech czy pięciu liści. W praktyce sprzedaje się również tanie Piękności z dolnych liści.
Należy ją parzyć - jak większość wulongów - wodą o temperaturze około 80 stopni, a parzenie powinno być dość długie - pierwsze trwa nawet 2 minuty, a każde kolejne jeszcze dłużej.
Nigdy nie kupiłam Orientalnej Piękności. Zazwyczaj tylko na nią patrzę i wzdycham smutnie nad ceną. Tym razem ją dostałam - to prawdziwie królewski prezent. Takiego daru nie mogłabym wypić samotnie - dlatego poczekałam na bardzo specjalnego gościa i napiłyśmy się w zachwycie:
2020-06-13
posiłek zbożowy dwunastu skarbów 膳穀十二寶
- szorstki ryż
- owies
- sorgo
- gryka
- fasola złota (fasolka mung)
- łzawnica ogrodowa
- czarny ryż
- japoński ryż (tzw. perłowy)
- pestki dyni
- lilie Dawida
- czerwona soczewica
- kasza kukurydziana/jęczmienna/dowolna
![]() |
| mieszanka firmowa Tajfuna przed wymieszaniem |
![]() |
| ...i po wymieszaniu. |
![]() |
| A także po ugotowaniu :) |
2020-03-02
Kwiaty Jabłoni 蘋果花
苹果花迎风摇曳
Kwiaty jabłoni kołyszą się na wietrze
月光照在花荫里
Księżyc oświetla to, co kwiecie ocienia
想起了你 想起了你
pomyślałam o Tobie, zatęskniłam za Tobą
咿 咿 咿 咿 咿
iiiii
只恨你无情无义一心把人弃
nienawidzę tylko tego, że tak bezlitośnie mnie porzuciłeś
害得我朝朝暮暮梦魂无所依
krzywdząc mnie tak, że we dnie czy w nocy jestem jak dusza pozbawiona ciała.
2020-02-03
2020-01-13
Sangpuy Katatepan Mavaliyw
Robi karierę. Ale przede wszystkim - dzieli się tym, co najpiękniejsze w jego kulturze.
Tutaj jego fanpejdż.
2020-01-06
Kochany, dlaczego Cię przy mnie nie ma? 親愛的你怎麼不在身邊
这里的空气很新鲜
Tu jest świeże powietrze
这里的小吃很特别
są bardzo szczególne przekąski
这里的latte不像水
latte nie przypomina wody
这里的夜景很有感觉
a nocne widoki są poruszające
在一万英尺的天边
Tuż przy niebie, na wysokości dziesięciu tysięcy stóp
在有港口view的房间
w pokoju z widokiem na port
在讨价还价的商店
w sklepie, w którym trzeba się targować
在凌晨喧闹的三四点
o trzeciej-czwartej, gdy zaczynają się poranne hałasy
可是亲爱的
Ale kochany
你怎么不在我身边
dlaczego Cię przy mnie nie ma?
我们有多少时间能浪费
ileż mamy czasu do zmarnowania?
电话再甜美
nawet najsłodsze telefony
传真再安慰
i faksy pocieszenia
也不足以应付不能拥抱你的遥远
nie wystarczają, by sobie poradzić z odległością, przez którą nie mogę Cię przytulić
我的亲爱的
mój kochany
你怎么不在我身边
dlaczego Cię przy mnie nie ma?
一个人过一天 像过一年
jeden dzień w samotności jest jak rok
海的那一边
Nad morzem
乌云一整片
Ciemne chmury zasnuły całe niebo
我很想为了你快乐一点
chciałabym być dla Ciebie trochę radośniejsza
可是亲爱的
ale kochany
你怎么 不在身边
dlaczego Cię przy mnie nie ma?














