Monetomiecz 金钱剑

Miecz z monet to coś, z czym najłatwiej spotkać się w chińskim fantasy xianxia, jest bowiem bronią do chwytania duchów i walki z demonami. To narzędzie magiczne używane w chińskim taoizmie oraz nuoizmie najczęściej jest ręcznie plecione z miedzianych monet połączonych czerwonymi nićmi. Służy głównie do chwytania duchów i walki z demonami, ale też odpędzania złej energii i odstraszania nieczystych sił - czasem wiesza się go w tym celu nad drzwiami. 

Nie tylko materiał jest ściśle określony; jak to w magii bywa, również moment wykonania miecza powinien być mądrze dobrany. Świetne jest w tym celu Święto Smoczych Łodzi czyli Podwójna Piątka, która od zawsze była związana z demonami, truciznami i wszelakim plugawstwem, które należy zwalczyć. Oczywiście najlepiej zrobić miecz w samo południe. Inne dobre daty to któryś z ośmiu kluczowych terminów słonecznych (początek wiosny, przesilenie wiosenne, początek lata etc.). No i oczywiście dni trzech yuanów (czyli w Święto Latarni, Święto Duchów oraz urodziny Ministra Wody). A także w roku konia w miesiącu konia w dniu konia o godzinie konia; w roku małpy w miesiącu małpy w dniu małpy o godzinie małpy oraz w roku koguta w miesiącu koguta w dniu koguta o godzinie koguta. Uff! Sporo tych dat, jeśli się dobrze przyjrzeć. To dobrze, bo przecież taki miecz jest bardzo potrzebny! 

Ściśle określona jest również liczba ogniw: korpus miecza zazwyczaj wykonywany jest ze stu ośmiu miedzianych monet, choć istnieją też warianty o specjalnym przeznaczeniu, jak miecz siedmiu gwiazd złożony z dwudziestu jeden monet, a także miecze o 36 lub 49 ogniwach. Nie jest również obojętne, jakie monety zostaną użyte. Najlepiej wybrać monety z okresów potęgi państwa, by symbolizowały pomyślność. Z tego względu każdy miecz może mieć kompletnie inną wartość kolekcjonerską. Nie można również tradycyjnych monet zastąpić innymi; muszą być te okrągłe z zewnątrz z kwadratową dziurką - symbolizują one bowiem trzy moce: niebo, ziemię i człowieka. 

Jednak tak wykonany miecz sam w sobie jest zaledwie ładnym cackiem. Moc duchową czy też funkcję magiczną otrzymuje dopiero po przeprowadzeniu przez taoistycznego kapłana na określonym poziomie duchowym (!) rytuału jiāchí 加持. 加持 jiāchí to buddyjskie sformułowanie tożsame z sanskryckim adhiṣṭhāna, oznaczające błogosławieństwa lub inspiracje, które buddysta może otrzymać od buddy, bodhisattwy lub guru. Trafiwszy do potocznego języka zaczęło oznaczać niekoniecznie religijne błogosławieństwa, ale też wsparcie, wzmocnienie, zachętę. Jednak w kontekście taoizmu jiāchí nie oznacza zwykłego błogosławieństwa, lecz najczęściej przekazanie mocy religijnej/magicznej. Taoistyczny kapłan posiadający określony poziom duchowy (gōngxíng 功行) lub stopień inicjacji (shòulù 受箓) łączy za pomocą recytacji, zaklęć, mudr, wizualizacji i innych metod moc bóstw, patriarchów lub własną praktykę z przedmiotem, przestrzenią lub osobą, sprawiając, że zyskuje ona moc duchową. Oczywiście, rytuał musi odbyć się w określonym miejscu i czasie; zawiera również wiele elementów składowych - zaklęcia, specjalne kroki i różnego typu artefakty wzmagające działanie. Czyli jest to celowe napełnianie przedmiotu mocą. W przypadku naszego miecza - mocą chwytania duchów, pokonywania demonów i odpędzania nieczystych sił czy też złej energii. Trochę przypomina to ceremonię otwarcia światła, dzięki której posągi bóstw zaczynają Widzieć. 

Co dzieje się z takim mieczem po umagicznieniu? Zawiesza się go w odpowiednim miejscu. Skąd wiadomo, które jest odpowiednie? Do wyznaczenia pomyślnego miejsca używa się oczywiście kompasu geomantycznego - miecz powieszony w nieodpowiednim miejscu mógłby przynieść więcej szkody niż pożytku. Jakim cudem? Nieprzemyślane umieszczanie w domu przedmiotów w kształcie miecza powoduje, że zdrowie członków rodziny może się pogarszać i łatwo o urazy (ciekawe, co by powiedzieli na wieszaną dawniej w Polsce na ścianach broń białą...). Niektórzy mistrzowie proponują, by takiego miecza nie eksponować, a owinąć w czerwony papier bądź czerwoną tkaninę i umieścić np. w piwnicy. Czerwień zablokuje ewentualne niekorzystne pole energetyczne, które mogłoby emanować ze starych monet. Nawet jeśli nie owiniemy całego w czerwień, warto do miecza dodać czerwone elementy, tak jak zrobiono tutaj:

Powyższe eksponaty pochodzą z muzeum w Huize; łatwo mi sobie wyobrazić, że skoro działała tu mennica, to i tego typu artefaktów stworzono tu sporo...

nietypowe misieny

Ciekawostką Huize, ale również innych yunnańskich miasteczek, są misieny, czyli makarony ryżowe, które... nie są do końca ryżowe.

Zgodnie z opisem, mamy tu nie tylko zwykłe makarony i zwykłe misieny, ale również misieny kukurydziane, tatarczane i ziemniaczane. 

Zacznijmy od kukurydzianych. Popularne nie tylko w Yunnanie, ale również w Guizhou i Syczuanie, różnią się od zwykłych misienów dodatkiem mąki kukurydzianej albo kukurydzianego grysiku i samym procesem tworzenia. Jedno jest niezmienne: gotowy produkt jest już makaronem niesurowym, który wystarczy wsadzić do wrzątku lub po prostu od razu spożyć na zimno. Oczywiście od tradycyjnych misienów różni się barwą, większą sprężystością i słodyczą, a także większą zawartością błonnika, luteiny i innych składników odżywczych. Ma również niższą zawartość kaloryczną i niższy indeks glikemiczny. 

Drugi rodzaj to typowo yunnańskie misieny z dodatkiem gryki tatarki. Popularne są zwłaszcza w Zhaotongu i Tengchongu. Od zwykłych misienów różnią się nie tylko konsystencją - trudniej je rozgotować - ale również bogactwem błonnika, niskim indeksem glikemicznym i "zimnem" (zgodnie z zasadami chińskiej medycyny) oraz... gorzkim smakiem, który wszakże niektórych Yunnańczyków wcale nie odstrasza (mnie odstrasza. Nie znoszę smaku tatarki). Często występują w formie półsurowej, pakowane próżniowo. 

Ostatnie na liście są misieny z mąką ziemniaczaną. Internet nic o nich nie wie, próbując mi wmówić, że chodzi o misieny podane z kartoflami babci. Nie, tu znów chodzi o misieny, do których na etapie tworzenia dodano mąkę ziemniaczaną. One są bodaj najmniej zdrową opcją.

Z żadnymi z nich nigdy nie spotkałam się w Kunmingu. Kunmińczycy są pod tym względem tradycjonalistami: lubią misieny z samego ryżu, w dodatku obstając przy grubych misienach zamiast cienkich niteczek lubianych w południowym Yunnanie. Och, chętnie powitałabym w Kunmingu śniadaniarnie z szerszym wyborem klusek, jednak nie sądzę, by dały radę konkurować z tradycyjnymi. Kunmińczycy są pod tym względem za mało elastyczni...

Ciekawostka: zwróćcie uwagę, że w opisie misienów występują dialektalne nazwy produktów spożywczych. Zamiast ogólnochińskiego 玉米 yùmǐ czyli kukurydzy będącej dosłownie "nefrytowym ryżem", mamy 包谷 bāogǔ - owinięte zboże. Zamiast ogólnochińskich 土豆 tǔdòu ziemniaków będących ziemną fasolą (choć na Tajwanie byłyby fistaszkami), mamy 洋芋 yángyù, czyli dosłownie zamorskie taro.  

江南会馆 Dom Spotkań Jiangnańczyków w Huize

Na następny na liście Dom Spotkań w Huize ostrzyłam sobie zęby i oczy mi się świeciły: przecież jiangnańske budowle, a przede wszystkim ogrody, cieszą się wielką sławą! Jiangnańskie czyli z regionu geograficzno-kulturowego Jiangnan we wschodnich Chinach, obejmującego tereny na południe od dolnego biegu Jangcy, ze szczególnym uwzględnieniem jej delty. Najważniejsze miasta regionu to Szanghaj, Hangzhou i Suzhou - a ich architektura i ogrody to absolutne majstersztyki. 

Wiedziałam wprawdzie, że z przepysznego, ogromnego Domu Spotkań wybudowanego w latach 1723-1735 niewiele zostało, ale mnie cieszą nawet drobiazgi. No a tu przeczytałam, że przetrwały Pawilon Lüzu 吕祖阁 i kaplica Guanyin, nazywana poetycko Pawilonem Białej Szaty - czczona tu wersja Guanyin odziana jest właśnie w białą szatę. 

Budowę rozpoczęli (a później kontynuowali rozbudowę obiektu) rzemieślnicy i pracownicy miejscowej mennicy, przede wszystkim najważniejsi z nich - majstrowie piecowi 炉头匠. Początkowo Dom Spotkań był ogromny i obejmował wiele budynków. Jeśli się zastanawiacie, po co kilku majstrom tak wielki obiekt, służę: w szczytowym okresie (czyli za Qingów, gdy Huize było drugą co do wielkości mennicą w kraju) w tutejszej mennicy zatrudniano ponad 1500 majstrów i rzemieślników. 

Niestety, w latach '70 XX wieku uznano, że warto przez środek kompleksu poprowadzić ulicę, a to, co stanie jej na drodze - zniszczyć. Zmieciono z powierzchni ziemi Pawilon Doumu, kompleks świątynny dla Zhuge Lianga i inne zespoły - wystarczy pomyśleć, że pierwotnie łączna powierzchnia obiektu sięgała powyżej dwóch hektarów - w porównaniu do 3000 metrów, które ocalały. Zresztą, nawet te nieliczne obiekty, które istnieją do dziś, bardzo ucierpiały. A przecież istniał tu ogród, o którym mawiano, że jest piękniejszy niż jiangnańskie oryginały! 

Dobrze, że przetrwała nietypowa kaplica Guanyin, maleńka, uznawana za jeden z pięciu skarbów architektury Huize w dawnych czasach... I szkoda, że akurat w trakcie naszej wizyty była zamknięta na głucho. Nie lepiej poszło nam z drugim zachowanym obiektem, czyli pawilonem Lüzu - miejscem, w którym rzemieślnicy czcili Lü Dongbina - tego Nieśmiertelnego, który patronował rzemieślnikom związanym z metalurgią i kuźnictwem (zgodnie z legendą potrafił zamieniać kamienie w złoto). Brama była otwarta, więc próbowałam wejść, ale wnętrze zastawiono szczelnie rusztowaniami, bo akurat trwał remont, więc sala główna również była niedostępna. 

Pozostało mi tylko wyobrażać sobie, że dawniej było to ważne miejsce spotkań lokalnej bohemy. Pewnie szukali łatwego zarobku u niemożebnie zamożnych przedstawicieli cechu złotników i metalurgów - ci byli tu częstymi gośćmi, bo modlili się do Lü Dongbina o pomyślność w interesach. Ba, trzynastego dnia czwartego miesiąca księżycowego odbywał się tu Jarmark Lüzu - właśnie po to, by uprosić Lü Dongbina o łaskawość. 

Szkoda, że tym razem musieliśmy odpuścić sobie zwiedzanie. Mam nadzieję, że następnym razem bardziej się nam poszczęści. No i - że to będzie prawdziwa renowacja, a nie wyburzenie i postawienie od nowa...