2026-11-15

Góra Złotego Dzwonu w Huize 金钟山

Ponieważ za mało nam było wąwozu i górskich hal, wybraliśmy się również na wycieczkę w góry w chińskim stylu, czyli pozwiedzać świątynię znajdującą się na szczycie góry z nieodłącznymi schodami.
Góra Złotego Dzwonu znajduje się w południowej części miasta, a nazwę swą zawdzięcza nie zabytkom czy legendom, a po prostu kształtowi: wygląda jak odwrócony dzwon. A może garnek? Ale o tym później. 
Obecnie w zasadzie cały pagórek został obwołany prowincjonalnym parkiem. Dlaczego mówię "pagórek"? Choć najwyższy punkt położony jest na wysokości 2300 m.n.p.m., jednak od stóp do szczytu mamy niecałe 130 metrów, które da się pokonać dzięki 719 stopniom. Dawnymi czasy Zachód słońca nad Złotym Dzwonem 金钟夕照 uchodził za jeden z dziesięciu najpiękniejszych widoków Huize*. 
Na szczycie góry znajduje się powstały w 1727 roku Pałac Boga Literatury Wenchanga 文昌宫. Świątynia ta była wielokrotnie remontowana, jednak daje niezłe pojęcie o architekturze regionu. Prawie od trzystu lat jest więc to ważna yunnańska góra taoistyczna. Każdego roku w Podwójną Dwójkę czyli w dzień, gdy Smok Unosi Łeb, wszyscy, którym potrzebna jest opieka Wenchanga, wchodzą na Górę Złotego Dzwonu by złożyć mu ofiarę - tubylcy nazywają ten zwyczaj 耍山 shuǎshān - łażeniem po górach czy też zabawą w górach. Na pewno pamiętacie, że w Kunmingu tak samo nazywający się zwyczaj miał tradycyjnie miejsce w Podwójną Trójkę. Dlaczego więc w Huize wybrano inną datę? Wiąże się z tym ciekawa legenda o Wenchangu pokonującym smoki 文昌伏龙. 
Dawno, dawno temu tereny, na których później wybudowano Huize, były bagniskami - zwano je Krajem Bagien 泽国 Zéguó (zwróćcie uwagę, że bagienna cząstka nazwy przetrwała w nazwie miasta i regionu). W głębinach największego z mokradeł mieszkało dziewięć okrutnych i zuchwałych smoków jiao. Każde ich poruszenie wywoływało ogromne fale zalewające wioski, pola uprawne i domy. Wielu śmiałków chciało zgładzić potwory, ale wszyscy ginęli w wodzie, stając się karmą dla ryb i krewetek. Pewnego dnia, gdy dwójka dzieci płynęła łódką, przypadkiem podsłuchały, jak jiao planują: "W Podwójną Dwójkę przybierzemy ludzką postać, zjemy pyszny budyń grochowy, a potem się tak zabawimy, że kamień na kamieniu nie zostanie. Cała kraina będzie nasza!". Mądre dzieciaki natychmiast poszły po pomoc do czcigodnego Wenchanga**. Ten zaś postanowił wykorzystać okazję i raz a dobrze rozprawić się z bestiami. Gdy nadszedł dzień zero, przebrał się za starego sprzedawcę budyniu grochowego i ugotował wielki kocioł przysmaku. Gdy dziewięciu paniczyków (których od razu poznał jako smoki w ludzkiej postaci) rzuciło się łapczywie na jedzenie, Wenchang nagle przewrócił kocioł, przykrywając nim wszystkie smoki! Zanim zdołały się wydostać, usiadł na denku, przygniatając je na wieki. Z czasem ten żelazny, odwrócony do góry dnem kocioł z uwięzionymi smokami zmienił się w bujną, zieloną górę - tak właśnie powstała Góra Złotego Dzwonu, która po dziś dzień przygniata jiao. Na pamiątkę tego wydarzenia wdzięczni mieszkańcy wznieśli na szczycie Świątynię Wenchanga, w której oddają cześć chroniącemu ich bóstwu. Odtąd w każde święto Podwójnej Dwójki tysiące ludzi wspinają się na górę, by modlić się o pomyślność. 
Legenda o Wenchangu pokonującym smoki należy do najważniejszych podań ludowych w Huize. W 2005 roku została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego Qujingu. Nie dziwię się! Fantastycznie łączy chińskie tradycje z lokalnym krajobrazem i lokalnym przysmakiem. 
Poza zabytkową świątynią i mocno zniszczonymi qingowskimi stelami, mamy na naszej górze i nowszy element. W 2017 roku ówczesny opat świątyni Wenchanga, Zhang Zongyuan, wpadł na pomysł, żeby wspinaczkę po schodach uprzyjemnić lekturą. Przez następne dwa lata osiemdziesięciu jeden kaligrafów z Chin i Azji Południowo-Wschodniej pisało tekst Księgi Drogi i Cnoty - ponieważ księga ta ma 81 rozdziałów, łatwo domyślić się, że każdy przepisał w swoim własnym kaligraficznym stylu jeden rozdział. Napisy zostały wyrzeźbione na kamiennych stelach, a te rozmieszczono wzdłuż głównej ścieżki prowadzącej na szczyt. W 2020 roku wydano nawet specjalny album kaligraficzny dokumentujący to przedsięwzięcie. 
Kiedy już dotrzemy na szczyt, do świątyni Wenchanga, możemy przejść się między kilkoma zabudowaniami świątynnymi - pawilonem Kuixinga, sceną, korytarzami, pagodami...
Oto nasze stele z Księgą Drogi i Cnoty.
Widok na Huize faktycznie niezły; podejrzewam, że o zmierzchu może być jeszcze piękniej...
Była to bardzo miła wycieczka; nie jestem wprawdzie fanką chińskiego chodzenia po górach po schodach, ale stele i piękne widoki sprawiły, że nie narzekaliśmy zanadto. Już nie mówiąc o tym, że można poprosić Wenchanga o pomoc w Tajfuniątkowych egzaminach!... 

*dopiero na szczycie góry, w świątyni Bóstwa Literatury, znaleźliśmy kamienną tablicę z okresu Guangxu dynastii Qing (1892), na której wypisane są wszystkie widoki. Niestety, nie zdążyliśmy ich już zobaczyć. Może następnym razem? 
**w innej wersji legendy to sam Wenchang posłał akurat Kuixinga w teren, a ten miał zdać potem relację, co tam słychać na ziemi - no i akurat trafił na knujące jiao.

2026-11-13

Opera Nuo

Z wielkim zainteresowaniem zagłębiłam się w temat nuoizmu, który wypłynął przy okazji miecza z monet, spotykanego w rytuałach taoistycznych i nuoistycznych. W angielskiej wikipedii można poczytać zarówno na temat samej religii, jak i teatru nuo, który może być częścią ceremonii religijnych. Czytałam z zainteresowaniem tym większym, że nigdy dotąd nie spotkałam się w Yunnanie ze świątyniami czy też ołtarzami nuoistycznymi ani z tego typu przedstawieniami:
   
Na początku filmu rozlega się głos: 见傩者,百病消,傩舞起,鸿运盛 Ten, kto ujrzy Nuo, nie będzie chorować; gdy taniec Nuo się zaczyna, wielkie szczęście rozkwita. Teatr Nuo, wywodzący się z okresu dynastii Shang i Zhou, zwany również „teatrem duchów", jest najstarszym rodzajem chińskiego tańca w maskach ku czci bóstw, służącym odpędzaniu zarazy i unikaniu epidemii oraz sprawiania radości bóstwom. A ja nie miałam o nim pojęcia... 
A jednak istnieje ponoć w Yunnanie kilka odmian nuoizmu i nawet jedna bardzo znana wersja teatralna! Tancerze teatru Nuo w Chuxiongu tańczą niemal nadzy, pomalowani w gepardzie cętki, przez cały występ nie wydając z siebie głosu. Tradycyjnie grupa "lampartów" tańczyła po domach i straganach, odpędzając złe siły dla wszystkich mieszkańców. Jednak same rytuały nuoistyczne mogą się odbywać również w nienuoistycznych przestrzeniach rytualnych (zarówno taoistycznych, jak i buddyjskich) w wielu miejscach od Zhaotongu aż po okolice Dali. 
Cel na przyszłość: zapoznać się z nuoizmem w Yunnanie. Póki życia, póty nauki.

2026-11-11

sportsmenka

W zeszłym tygodniu wzięłam udział w pierwszym etapie uniwersyteckiego turnieju badmintonowego;
grałam żeński debel, a ponieważ wygrałyśmy (21:3, 21:1), w najbliższy piątek będziemy walczyć dalej. Dałam wyraz swej radości na WeChacie, w związku z czym przed chwilą zadzwoniła do mnie Ona. Fantastyczna kobitka, lubi podróżować, ma otwartą głowę, do wszystkiego podchodzi nader entuzjastycznie. Wcześniejsza emerytura już tuż tuż, żona rozchwytywanego prawnika, więc na brak funduszy też nie narzeka. A jednak ma jedną bolączkę - i właśnie z nią do mnie dryndnęła. 
Widziałam, że właśnie macie uczelniany turniej badmintonowy. Wszystkie wydziały biorą udział, tak? Więc słuchaj: czy wśród kobiet z wydziału sportowego nie ma czasem jakiejś młodszej, ładnej, niezamężnej dziewczyny? Tylko wiesz, minimum 170 cm wzrostu, bo mój syn ma metr dziewięćdziesiąt. A, tak, miał dziewczynę, faktycznie, przecież ją nawet poznałaś! Już byli po słowie, rodziny też się poznały, dyskutowaliśmy już nawet wysokość posagu i wiana, ale sprawa się rypła. Wyobraź sobie, że pewnego dnia poprosili mojego męża o pomoc prawną. Że niby jesteśmy już prawie rodziną i że wolą poprosić o pomoc jego niż wtajemniczać kogoś obcego. No i czy ty wiesz, z czym w ogóle do niego przyszli? Chcieli rozwodu! Tak, rodzice narzeczonej! Już wtedy postawiliśmy uszy na baczność, ale im dalej, tym gorzej. Okazało się, że rozwodzą się dlatego, że ojciec dziewczyny nie tylko miał kochankę-utrzymankę, ale jeszcze bękarta, którego zamierzał uznać, a w ogóle to od lat go utrzymywał w sekrecie przed żoną! Niesamowite bagno. No i w związku z tym nie mogliśmy się zgodzić na to, żeby się pobrali. Niedaleko pada jabłko od jabłoni, każdy to wie. Skoro tatuś prezentuje taki pion moralny, nie można było ryzykować, że córunia okaże się taka sama. Znasz nas przecież, jesteśmy porządną rodziną. Jeszcze rozwód byłby do przełknięcia, ale taki groch z kapustą?... Nie ma się co pchać w związek z takimi ludźmi. Przecież nigdy nie jest to tylko związek między młodymi - rodziny też powinny wyznawać te same wartości. Ich wartości ewidentnie są zachwiane. No i ze sobą zerwali. I właśnie dlatego dzwonię. Myślę, że wykładowczyni uniwersytecka mogłaby być odpowiednią partią dla mojego syna. Uniwersytet Yunnański to najlepszy uniwerek w Yunnanie, na pewno byle kogo tam nie zatrudniają. Zresztą - mam do ciebie zaufanie. Wiesz, jakiej dziewczyny trzeba mojemu chłopakowi. I tak sobie właśnie pomyślałam - on nie lubi wychudzonych, szczapowatych laleczek, tylko wysportowane, wysokie dziewczyny z kawałkiem ciała i zdrowym trybem życia. I oczywiście właściwymi wartościami. Może w trakcie tych waszych zawodów mogłabyś się rozejrzeć? A może mogłabyś po prostu wziąć mojego syna na te zawody jako twojego gościa i przy okazji doping? Zawody nie są otwarte dla publiczności? Szkoda... Nic to, po prostu się rozejrzyj. No ja wiem, że nie znasz dziewczyn z wydziału sportowego, ale może akurat się zdarzy okazja? Poza tym w grę wchodzą i inne wydziały, pod warunkiem, że dziewczyna będzie ładna, dobrze zbudowana i wysportowana. Przecież muszą też mieć jakieś wspólne zainteresowania, mój syn nie znosi tych panienek, które boją się spocić i wolą całymi dniami poprawiać makijaż. Wiesz... w grę wchodziłaby też dziewczyna taka jak ty. Nietutejsza, rozumiesz. My naprawdę jesteśmy otwarci - ale pod warunkiem, że jej rodzina byłaby normalna. Ludzie tacy jak my, bez wielkich afer, rozwodów, kłótni i bękartów. Nie znasz nikogo w odpowiednim wieku? No trudno. A w Polsce? Może jakaś córka czy siostrzenica którejś z twoich przyjaciółek? Nie jestem wprawdzie jeszcze tak zdesperowana, żeby koniecznie musieć importować żonę dla syna, ale po prostu miej na uwadze i się tam przyjrzyj, dobrze? Tak, tak, młody jest jeszcze i ma czas, ale rozejrzeć się zawsze warto. No to powodzenia na turnieju - i miej oczy szeroko otwarte.

PS. Jej syn ma 25 lat...