blog azjofilski 亞洲迷的部落格

Moje zdjęcie
Kunming, Yunnan, China
Blog o Azji. Blog o Chinach. Blog o chińskiej kuchni. Blog o Yunnanie. Blog o Kunmingu. Blog o mnie. Można by tak długo... Przygodę z Azją zaczęłam w 2004 roku. Jakiś czas później wpadłam na to, żeby zacząć zaklinać czas blogiem. Jest tu o ludziach, miejscach, kuchni, muzyce, są ciekawostki językowe i moje przygody. Nie zawsze za to pojawiają się polskie znaki, za co serdecznie przepraszam wszystkich Czytelników.

2021-04-04

zielono mi!

Z okazji najbardziej zielonych z naszych Świąt, Unia Azjatycka, czyli japonia-info.pl, kirgiski.pl i ja, postanowiła przybliżyć Wam zieleń w naszych językach.

Zacznijmy od tego, że w chińskim istnieje sporo słów na określenie zieleni. Najbardziej popularne jest słowo 綠 [绿] lǜ - zielony; które wszakże jest związane nie tylko z zielenią, ale również ze zdradą - być może pamiętacie opowieść o zielonej czapeczce? Samo słowo było używane dla barwnika do farbowania tkanin, co widać po kluczu jedwabiu: 糹,

Oprócz tego znane są i inne określenia:

  • 青 qīng - zielony, niebieski, czarny, młody (człowiek), młodość 滄 [沧] cāng - błękitnozielony lub lazurowy, zimny, bezkresne (wody) 
  • 蒼 [苍] cāng - granatowy, ciemnozielony, szary jak popiół 
  • 翠 cuì - zielony żad; niebieskozielony 
  • 翠綠 [翠绿] cuìlǜ - zielonkawoniebieski/szmaragdowa zieleń*
  • 滴翠 dīcuì - zielony, bujnozielony 
  • 碧 bì - zielony żad; niebieskozielony; niebieski; żad 
  • 碧瓦 bìwǎ - zielony; dachówka pokryta (zieloną) glazurą
  • 芊 qiān - zielony; bujny (o roślinach) 
  • 芊萰 qiānliàn - zielony i kwitnący; zarośnięty, porośnięty. Dosł. zielony, bujny winnik  
  • 翡 fěi - zielony żad; łowce 
  • 青綠 [青绿] qīnglǜ - ciemnozielony, bujnozielony, turkusowy 
  • 碧綠 [碧绿] bìlǜ - ciemnozielony 
  • 青色 qīngsè - cyjan; zielononiebieski 
  • 青翠 qīngcuì - świeżozielony, bujnozielony
  • 橄欖綠 [橄榄绿] gǎnlǎnlǜ - oliwkowy 
  • 綠油油 [绿油油] lǜyóuyóu - pokryty bujną zielenią, zielony. Dosł. zieleń-tłuszcz-tłuszcz 
  • 蔥鬱 [葱郁] cōngyù - bujnozielony, pełen życia. Dosł. gęstoszczypiorny 
  • 嫩綠 [嫩绿] nènlǜ - delikatnie zielony, miękkozielony 
  • 墨綠 [墨绿] mòlǜ - ciemnozielony, leśnozielony. Dosł. atramentowozielony 
  • 軍綠 [军绿] jūnlǜ - wojskowa zieleń, zieleń munduru 
  • 深綠 [深绿] shēnlǜ - ciemnozielony. Dosł. głębokozielony 
  • 青綠山水 [青绿山水] qīnglǜshānshuǐ - zielononiebieski pejzaż** 
  • 幽綠 [幽绿] yōulǜ - zielony jak mech, ciemnomorskozielony 
  • 嬌翠 [娇翠] jiāocuì - delikatne zielone (pędy, np. bambusa czy herbaty) 
  • 水綠 [水绿] shuǐlǜ - jasnozielony. Dosł. wodnozielony 
  • 巴黎綠 [巴黎绿] bālílǜ - zieleń paryska 
  • 黝 yǒu - czarny; ciemnozielony 
  • 品綠 [品绿] pǐnlǜ - jasnozielony 
  • 菉 lù - zielony; trawa Arthraxon ciliare 
  • 綠瑩瑩 [绿莹莹] lǜyīngyīng - zielony i bujny 
  • 蔥黃 [葱黄] cōnghuáng - żółtozielony. Dosł. szczypiorkowa żółć 
  • 蔥翠 [葱翠] cōngcuì - świeża zieleń. Dosł. zieleń szczypiorkowa 
  • 螢光綠 [螢光綠] [萤光绿] yíngguānglǜ - jasnozielony, żółtozielony, chartreuse (kolor). Dosł. zielony jak światło świetlików. 
  • 竹青 zhúqīng - bambusowozielony

Przy okazji chciałam się też przyjrzeć rozmaitym zielonym rzeczom, np. ceramice i kamieniom, zwłaszcza tym szlachetnym i tym używanym dawniej jako barwniki - skąd oczywiście wzięły swe nazwy rozmaite odmiany zieleni:

  • celadon, seladon 青瓷 qīngcí - zielona ceramika 
  • beryl - 綠寶石 [绿宝石] lǜbǎoshí czyli po prostu zielony cenny kamień lub 綠柱石 lǜzhùshí - zielony filar
  • szmaragd - 祖母綠 [祖母绿] zǔmǔlǜ czyli zieleń prababci 
  • perydot 貴橄欖石 [贵橄榄石] guìgǎnlǎnshí - drogi oliwin 
  • oliwin 橄欖石 [橄榄石] gǎnlǎnshí - dosłownie: oliwkowy kamień  
  • turmalin 碧璽 [碧玺] bìxǐ - dosł. nefrytowozielona pieczęć 
  • malachit 孔雀石 - dosł. pawi kamień 
  • awenturyn 砂金石 - piaskowozłoty kamień  (ciekawe, jak bardzo różni się ta koncepcja od europejskiej!)
  • cyjan 青色 kolor qing (ten, który może być zielony, niebieski, a nawet czarny) lub 綠藍色 zielononiebieski 
  • turkus 綠松石 [绿松石] lǜsōngshí - kamień zielonososnowy lub 突厥玉 Tūjuéyù - turecki żad

Jeśli chcecie się dowiedzieć czegoś więcej o chińskiej palecie barw, zapraszam tutaj.

Tutaj poczytacie o japońskiej zieleni, a tutaj o kirgiskiej.

*Dlatego właśnie tłumaczę 翠湖 jako Szmaragdowe Jezioro. Choć 翠 jest częściej używany przy zielonych żadach i dla barwy bardziej malachitowo-akwamarynowej niż szmaragdowej, słownikowo kolor ten można przetłumaczyć jako szmaragdową zieleń. Angielska nazwa Jeziora to po prostu Green Lake, co według mnie jest zupełnie beznadziejne, skoro nie jest to 绿湖 :P

**typ pejzaży popularnych od czasów dynastii Tang, w których najbardziej charakterystycznymi barwnikami był azuryt 石青 i malachit 石綠

4 komentarze:

  1. "Pawi kamień" - bardzo poetycka nazwa.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Prawda? A jaka trafna! Faktycznie, przypomina pawie pióra :)

      Usuń
  2. Gęstoszczypiorny - wspaniałe!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. :) W ogóle - niektóre skojarzenia chińskie są tak cudne, że po prostu nie można ich zostawić Chińczykom na własność i trzeba przenieść na grunt polski :)

      Usuń

Proszę, nie anonimowo!
Ze względu na zbyt dużą ilość trolli, musiałam włączyć moderowanie komentarzy. Ukażą się więc dopiero, gdy je zaakceptuję. Proszę o cierpliwość.