zagadka

Do czego służą te budynki?

To suszarnie tytoniu w Hubei.
Kto myślał, że to tradycyjne piece garncarskie, ręka w górę ;)

Wioska Koński Szaniec 馬堡村

Porządek na dysku robię, przypomniałam sobie o wycieczce do Hubei.

Pięknie, prawda? :)

Myjcie zęby!

Bo jak nie, to traficie do takiego dentysty:

Przyjmuje w Skrzyżowaniu, w każdy dzień targowy.

tofu z dziwidła 魔芋豆腐

Wszyscy wiedzą, co to jest tofu i jak wygląda, prawda? Świeże jest dość podobne do krajanki; białe, wilgotne, łatwe w krojeniu. To właśnie podobna konsystencja zadecydowała o nazwaniu jednej ze sztandarowych syczuańskich potraw mianem tofu z dziwidła. Tofu z dziwidła wygląda tak:

A do spożycia jest krojone w paski. Może być podawane samodzielnie bądź jako dodatek do innych potraw. Ma delikatny smak, chętnie mieszany z ostrymi przyprawami – pastami chilli itp. Wbrew nazwie nie musi powstawać z samego dziwidła, a może na przykład z dziwidła wymieszanego i ugotowanego z ryżem bądź kukurydzą. Po wymoczeniu, ściamkaniu i ugotowaniu tofu jest właściwie gotowe, ale trzeba je jeszcze płukać kilka dni, codziennie wymieniając wodę na świeżą. Ciężko powiedzieć, ile dni – trzeba po prostu czekać do momentu, w którym woda nie będzie już „śmierdziała” dziwidłem. Jest to etap niezbędny nie tylko dlatego, że trzeba zadbać o konsystencję dziwidła, ale przede wszystkim dlatego, że trzeba się pozbyć trucizny. Tak, moi drodzy. Dziwidło jest trujące. Dlaczego więc Chińczycy za nim przepadają? Oprócz oczywistych walorów smakowych jest po prostu zdrowe. Zgodnie z tradycyjną medycyną chińską dziwidło jest zimne, a ze względu właśnie na obecność trucizny, podane w małych dawkach może być lekarstwem. Dlatego dziwidło służyło powszechnie do okładania ran po ukąszeniach węży, oparzeniach czy do leczenia opuchlizny niewiadomego pochodzenia. A ponieważ jest trawione dopiero w jelitach, służy do oczyszczania organizmu, na przykład przy cukrzycy czy otyłości.

No ale przede wszystkim jest po prostu pyszne. Tofu z dziwidła jest jednym z moich ulubionych przysmaków. Na przykład w tradycyjnej syczuańskiej wersji.

Składniki:

*tofu z dziwidła, dowolna ilość, pokrojone w grube paski (jak frytki)

*posiekane drobniusieńko imbir, czosnek i cebulka zielona

*sól

*pasta douban

*odrobina bulionu lub wody

Wykonanie:

1. tofu zblanszować i odsączyć z wody.

2. w woku rozgrzać olej, obsmażyć czosnek z imbirem, dodać pastę fasolową douban i obsmażyć.

3. dodać bulion bądź wodę, zagotować.

4. dodać tofu i sól; zagotować, a potem skręcić ogień, żeby powolutku pyrkało, aż w tofu wsiąknie smak.

5. gdy woda prawie wyparuje, dodać cebulkę i wymieszać. Danie jest gotowe.

Dziwidło na tym zdjęciu zostało przygotowane w tradycji hubejskiej, gdzie zamiast pasty douban dodano kiszonkę rzodkiewkową z chilli i innymi typami ostrych papryczek. W zasadzie tofu dziwidłowe można dosmaczyć czymkolwiek o zdecydowanym smaku, bo jest bardzo delikatne :)

suoyi 蓑衣

Podczas wycieczki do wioski Koński Szaniec natknęłam się na coś, co w miejskich Chinach już dawno zostało wyparte przez plastik. Mowa o tradycyjnej pelerynie przeciwdeszczowej suoyi 簑衣/蓑衣.

Jak widzimy, powieszona została obok parasolki. I zapewniam Was, w czasie deszczu jest używana równie chętnie.
Zakochana w tego typu rękodziele, zaczęłam szperać. Wikipedia, nawet chińskojęzyczna, niewiele ma do powiedzenia na temat suoyi. Dokładnie jedno zdanie: Suoyi to szeroko rozprzestrzeniona na wsiach południowych Chin, w Japonii, Korei, Wietnamie itd. peleryna przeciwdeszczowa. Zazwyczaj wykonana z włókien palmowych.
Tak, właśnie z palmy o dźwięcznej nazwie szorstkowiec Fortunego zrobiony został ten strój. Oczywiście, w różnych regionach używa się różnego rodzaju włókien - każde się nadaje, pod warunkiem, że się dobrze splata i że nie przemaka. Dawniej używano różnego rodzaju traw, przede wszystkim z situ, który po chińsku nazywa się "trawą smoczych wąsów" 龍鬚草 albo po prostu trawą suo 蓑草 - stąd nazwa ubrania. Później ubrania z trawy zostały wyparte przez ubrania z włókien palmowych, po prostu dlatego, że palmowe są trwalsze.
Lista zastosowań suoyi nie ogranicza się zresztą do ochrony przed deszczem i wiatrem. Chętnie była używana jako wieśniaczy "strój roboczy", do pary z tradycyjnym kapeluszem słomianym. Ze względu na maskujące kolory chętnie używali suoyi myśliwi. A gdy bieda zaglądała w oczy, suoyi z narzędzia ochrony przed deszczem stawało się po prostu ubraniem - przerabiano je na spódniczki czy spodnie.
Szkoda, że tak wspaniałe, ekologiczne peleryny deszczowe już prawie zanikły...

suszona kapusta 大头菜干

Jednym z ciekawych hubejskich dań, które łatwo zrobić wszędzie, ale nigdy wcześniej się z nimi nie spotkałam, jest suszona kapusta. Przygotowanie jest łatwe: kapustę dzieli się na na liście i suszy. Gdy wyschną, ciacha się je na paseczki i suszy dalej. Na etapie paseczków można je przyprawić - solą, chilli, czymkolwiek. Taką suszoną kapustę można potem usmażyć z mięsem na przykład albo dodawać do innych potraw. Ma charakterystyczny, słodko-kwaśny smak. Nie stałam się jakąś wielką fanką, ale muszę powiedzieć, że udało się Hubejczykom mnie zaskoczyć.

Inna rzecz, że i w Kunmingu zdarza się zaobserwować zieleninę, suszoną w zaskakujących miejscach:

Może więc w Kunmingu też się tak jada, tylko ja o tym nie wiem?...

Skrzyżowanie 十字路

stacja

Tak wygląda stacja benzynowa w Skrzyżowaniu:

Teoretycznie benzynowa. Bo kiedy poszliśmy tam kupić benzynę do minipalnika, to się okazało, że nie ma. Skierowano nas do... sklepu. W którym pani powiedziała, że nie sprzeda nam benzyny, bo na pewno z jej pomocą wysadzimy w powietrze którąś jaskinię. Ale to już zupełnie inna historia...

droga do domu - Koński Szaniec 馬堡村 - 回家的路

grudniowe mięso Tujia 土家腊肉

Tytuł to taki żarcik. Chiński, nie mój, żeby nie było. 腊月 to dwunasty miesiąc kalendarza księżycowego. Uwędzone bądź ususzone na słońcu i wietrze mięso nazywa się zaś 腊肉. Związek jest oczywisty: to przed nadchodzącym chińskim nowym rokiem ubija się świnię, czyli mięsko jest faktycznie "grudniowe"*. Z czasem nazwy zaczęto używać w stosunku do mięs wędzonych w ciągu całego roku, w dodatku nie tylko do wieprzowiny - tak samo la 腊 mogą być również kurczaki czy ryby. Jednak gdy Chińczyk mówi "larou", przed oczami ma apetyczne kawałki wieprza. 

Pierwsze wzmianki o grudniowym mięsie pojawiły się już w Księdze Przemian, co dowodzi, że Chińczycy marynują i suszą mięso już od ponad 2000 lat. Tradycja konserwowania mięsa przez zasolenie, a następnie wysuszenie/podwędzenie wywodzi się najprawdopodobniej z okolic Syczuanu, Hubei, Jiangxi i Kantonu, ale sposób przyjął się w zasadzie wszędzie. W Yunnanie najbardziej znane jest "suszone na wietrze" 风干 mięso ludu Bai. Jednak, szczerze powiedziawszy, sądzę, że w Hubei, Syczuanie czy Kantonie taki sposób przygotowania mięsa był ważniejszy i potrzebniejszy: tam jest mokro i ciepło. Osolenie i wysuszenie mięsa było dawniej właściwie jedynym sposobem przedłużenia przydatności do spożycia. Z drugiej strony, cudne walory smakowe wędzonego czy suszonego mięsa są dobrze znane na całym świecie, a Chińczycy są z natury smakoszami, więc przygotowywanie takiego mięska wcale nie dziwi.

Najbardziej tradycyjny sposób przygotowania grudniowego mięsa to: podgrzanie soli w woku, a gdy jest już gotowa, wsadzenie do niej mięsa i dokładne obtoczenie. Peklowanie powinno potrwać tydzień, potem mięso jest oczyszczane z nadmiaru soli i wieszane w nasłonecznionym miejscu albo nad paleniskiem. Wędzi się różnie w różnych tradycjach - bywają mięsa lekko podwędzone, o żółtym kolorze "wierzchu", albo uwędzone aż do soczystej czerni; mogą być uwędzone tak mocno, że są już prawie upieczone, albo tylko lekko zakonserwowane. Różnią się też marynatą. Ot, choćby kantońskie grudniowe mięso jest nie tylko solone, ale też moczone w sosie sojowym wymieszanym z alkoholem i cukrem, aż uzyska piękną, brązową barwę, a potem suszone na słońcu i wietrze, poza domem.

​Dziś jednak chcę opowiedzieć o grudniowym mięsie ludu Tujia, ich dumie i chwale, mięsie, którym podejmują gości. W tym i mnie. Ech, pachnące na dziesięć morg grudniowe mięso Tujia!...

Najpierw dzielą je na kilo-dwukilowe kawałki. Obróbka takich jest łatwiejsza, a i smak wchodzi głębiej. Potem smażą sól, aż będzie lśniła żółtawo i dodają przyprawy - w Hubei i Syczuanie jest to najczęściej pieprz syczuański. Taką ciepłą, przyprawioną solą nacierają mięso i wsadzają mięso do michy. Oczywiście, mięso będzie puszczać sok. Trzeba wtedy mięso przewrócić na drugą stronę i dalej bejcować. Nie trzeba się z tym spieszyć - przewracać mięso można co 3-5 dni. Po 10-15 dniach wodę trzeba odkapać, a mięsko powiesić tam, gdzie mamy je zamiar wędzić. Może to być specjalne palenisko czy pomieszczenie; tam jednak, gdzie pożywienie przygotowuje się nadal nad żywym ogniem, karmionym słomą ryżową, suchymi kolbami kukurydzy i drewnem, wiesza się mięso po prostu nad kuchnią. Do ognia trzeba regularnie dodawać mocno pachnących składników, wedle upodobania: sośninę, gałązki cyprysu, skorupki po orzeszkach ziemnych i orzechach włoskich, obierki trzciny cukrowej a nawet skórki pomarańczowe. Wędzenie powinno być powolne, trwać miesiąc z okładem. Można je uznać za skończone, gdy mięso nabierze pięknej szkarłatno-rudo-brązowej barwy. Tak przygotowane mięso trzeba powiesić gdzieś, gdzie jest dostęp świeżego powietrza - wtedy będzie je można przechowywać nawet dwa, trzy lata. Z czasem skórkę pokryje biały nalot. To nie oznacza, że trzeba natychmiast mięso wyrzucić, wręcz przeciwnie. To znaczy, że mięso jest takie, jak trzeba. Przed spożyciem należy je opiec nad ogniem, a potem zblanszować. Gdy skórka zmięknie, można ją "ogolić" do czysta - i już można gotować. W zależności od tego, która partia wieprza została "zagrudniowana", sposobów przygotowania potraw może być wiele: raciczki czy żeberka zazwyczaj się gotuje na małym ogniu, a zupa tak powstała jest bazą ogniowego kociołka. Mięso bez kości zazwyczaj jest smażone z pędami bambusa, gorzką dynią, pędami czosnku i inną delikatną w smaku zieleniną. Wyjątkowo zażarci miłośnicy przepalania dzioba smażą mięso z ostrą papryką. Ja smażę na tym mięsku jajecznicę... Ale mnie to już nic od jajecznicy nie uratuje, skoro usmażyłam jedną nawet będąc w hubejskiej wiosce na końcu świata. Czerwony Blask, mój ulubiony Tujia wszechczasów, mówi, że to świętokradztwo i że u niego się mięso najpierw obsmaża, żeby wytopić tłuszcz do smażenia warzyw, a potem można takie mięso ugotować. A zupa jest najlepsiejsza na świecie.

*Tutaj możecie poczytać więcej o miesiącu suszonego mięsa.

Koński Szaniec - warunki sanitarne

We wsi Koński Szaniec, z którą wiążą się wyjątkowo przyjemne wspomnienia, nie chciałabym mieszkać za żadne skarby świata. Dlaczego? Przecież jest tam pyszny miód, wspaniałe żarcie, mili ludzie z grupy etnicznej Tujia i cudowne krajobrazy?
Cóż. Wieś nie jest skanalizowana.
Żadna nowość, tak naprawdę. W Yunnanie też na wsiach są sławojki, a ludzie myją się w strumieniach, pod warunkiem, że akurat nie ma suszy - jeśli jest, to się po prostu nie myją.
No dobrze. A czy twierdziłam, że chciałbym zamieszkać na yunnańskiej wsi? No właśnie. Oczywiście, mogę tak spędzić tydzień, może nawet miesiąc. Ale dlaczego miałabym sobie odmawiać przyjemności kąpieli w ciepłej wodzie? Siedzenia na tronie zamiast kucania nad dziurą w ziemi?
W sumie wioska Koński Szaniec wyszła na przeciw dwudziestemu pierwszemu wiekowi. Urządzili wspólną łazienkę wysokiej klasy dla swoich mieszkańców. O, proszę:

Trzyizbowy budynek ma kilka funkcji. Pierwsze pomieszczenie po prawej to prysznic, do którego woda jest ogrzewana słonecznie. Zbiornik wodny znajduje się na dachu, łapie deszczówkę. W sumie deszczówka jest przecież zdrowa dla skóry i włosów, prawda? A to, że słoneczne dni są rzadkością i woda zazwyczaj jest zimna, to już zupełnie inna sprawa...
Drugie pomieszczenie to pralnia. Znaczy: pralka stoi. Jako, że chińskie pralki generalnie piorą w zimnej wodzie, nie przejmujemy się tym, że woda również doprowadzona jest ze zbiornika na dachu, ale z części nieogrzewanej słonecznie.
Ostatni pokój to oczywiście kucany kibelek. W sumie, skoro dostępny jest dla wszystkich, to brak sedesu jest rozwiązaniem bardziej higienicznym...
A, te takie śmieszne lampy to na południe od Jangcy jedyna forma ogrzewania. Są to lampy, które grzeją wystarczająco mocno, żeby człowiek nie zamarzł w zimie pod prysznicem. W mieszkaniu ZB też takie są zainstalowane. Słowo daję, czasem zimą nie miałam ochoty spod nich wychodzić...
No dobrze. Właściwie całkiem nieźle to sobie wymyślili. Może i nie luksusy, ale jest wszystko, co trzeba.
To teraz sobie wyobraźcie, że do kibla/prysznica przekopujecie się przez śnieżne zaspy, których w Hubei zimą nie brakuje, na przykład z małym dzieckiem na rękach...

droga do domu - wioska Złotego Smoka 金龍村 - 回家的路