Z okazji najbardziej zielonych z naszych Świąt, Unia Azjatycka, czyli japonia-info.pl, kirgiski.pl i ja, postanowiła przybliżyć Wam zieleń w naszych językach.
Zacznijmy od tego, że w chińskim istnieje sporo słów na określenie zieleni. Najbardziej popularne jest słowo 綠 [绿] lǜ - zielony; które wszakże jest związane nie tylko z zielenią, ale również ze zdradą - być może pamiętacie opowieść o zielonej czapeczce? Samo słowo było używane dla barwnika do farbowania tkanin, co widać po kluczu jedwabiu: 糹,
Oprócz tego znane są i inne określenia:
- 青 qīng - zielony, niebieski, czarny, młody (człowiek), młodość 滄 [沧] cāng - błękitnozielony lub lazurowy, zimny, bezkresne (wody)
- 蒼 [苍] cāng - granatowy, ciemnozielony, szary jak popiół
- 翠 cuì - zielony żad; niebieskozielony
- 翠綠 [翠绿] cuìlǜ - zielonkawoniebieski/szmaragdowa zieleń*
- 滴翠 dīcuì - zielony, bujnozielony
- 碧 bì - zielony żad; niebieskozielony; niebieski; żad
- 碧瓦 bìwǎ - zielony; dachówka pokryta (zieloną) glazurą
- 芊 qiān - zielony; bujny (o roślinach)
- 芊萰 qiānliàn - zielony i kwitnący; zarośnięty, porośnięty. Dosł. zielony, bujny winnik
- 翡 fěi - zielony żad; łowce
- 青綠 [青绿] qīnglǜ - ciemnozielony, bujnozielony, turkusowy
- 碧綠 [碧绿] bìlǜ - ciemnozielony
- 青色 qīngsè - cyjan; zielononiebieski
- 青翠 qīngcuì - świeżozielony, bujnozielony
- 橄欖綠 [橄榄绿] gǎnlǎnlǜ - oliwkowy
- 綠油油 [绿油油] lǜyóuyóu - pokryty bujną zielenią, zielony. Dosł. zieleń-tłuszcz-tłuszcz
- 蔥鬱 [葱郁] cōngyù - bujnozielony, pełen życia. Dosł. gęstoszczypiorny
- 嫩綠 [嫩绿] nènlǜ - delikatnie zielony, miękkozielony
- 墨綠 [墨绿] mòlǜ - ciemnozielony, leśnozielony. Dosł. atramentowozielony
- 軍綠 [军绿] jūnlǜ - wojskowa zieleń, zieleń munduru
- 深綠 [深绿] shēnlǜ - ciemnozielony. Dosł. głębokozielony
- 青綠山水 [青绿山水] qīnglǜshānshuǐ - zielononiebieski pejzaż**
- 幽綠 [幽绿] yōulǜ - zielony jak mech, ciemnomorskozielony
- 嬌翠 [娇翠] jiāocuì - delikatne zielone (pędy, np. bambusa czy herbaty)
- 水綠 [水绿] shuǐlǜ - jasnozielony. Dosł. wodnozielony
- 巴黎綠 [巴黎绿] bālílǜ - zieleń paryska
- 黝 yǒu - czarny; ciemnozielony
- 品綠 [品绿] pǐnlǜ - jasnozielony
- 菉 lù - zielony; trawa Arthraxon ciliare
- 綠瑩瑩 [绿莹莹] lǜyīngyīng - zielony i bujny
- 蔥黃 [葱黄] cōnghuáng - żółtozielony. Dosł. szczypiorkowa żółć
- 蔥翠 [葱翠] cōngcuì - świeża zieleń. Dosł. zieleń szczypiorkowa
- 螢光綠 [螢光綠] [萤光绿] yíngguānglǜ - jasnozielony, żółtozielony, chartreuse (kolor). Dosł. zielony jak światło świetlików.
- 竹青 zhúqīng - bambusowozielony
Przy okazji chciałam się też przyjrzeć rozmaitym zielonym rzeczom, np. ceramice i kamieniom, zwłaszcza tym szlachetnym i tym używanym dawniej jako barwniki - skąd oczywiście wzięły swe nazwy rozmaite odmiany zieleni:
- celadon, seladon 青瓷 qīngcí - zielona ceramika
- beryl - 綠寶石 [绿宝石] lǜbǎoshí czyli po prostu zielony cenny kamień lub 綠柱石 lǜzhùshí - zielony filar
- szmaragd - 祖母綠 [祖母绿] zǔmǔlǜ czyli zieleń prababci
- perydot 貴橄欖石 [贵橄榄石] guìgǎnlǎnshí - drogi oliwin
- oliwin 橄欖石 [橄榄石] gǎnlǎnshí - dosłownie: oliwkowy kamień
- turmalin 碧璽 [碧玺] bìxǐ - dosł. nefrytowozielona pieczęć
- malachit 孔雀石 - dosł. pawi kamień
- awenturyn 砂金石 - piaskowozłoty kamień (ciekawe, jak bardzo różni się ta koncepcja od europejskiej!)
- cyjan 青色 kolor qing (ten, który może być zielony, niebieski, a nawet czarny) lub 綠藍色 zielononiebieski
- turkus 綠松石 [绿松石] lǜsōngshí - kamień zielonososnowy lub 突厥玉 Tūjuéyù - turecki żad
Jeśli chcecie się dowiedzieć czegoś więcej o chińskiej palecie barw, zapraszam tutaj.
Tutaj poczytacie o japońskiej zieleni, a tutaj o kirgiskiej.
*Dlatego właśnie tłumaczę 翠湖 jako Szmaragdowe Jezioro. Choć 翠 jest częściej używany przy zielonych żadach i dla barwy bardziej malachitowo-akwamarynowej niż szmaragdowej, słownikowo kolor ten można przetłumaczyć jako szmaragdową zieleń. Angielska nazwa Jeziora to po prostu Green Lake, co według mnie jest zupełnie beznadziejne, skoro nie jest to 绿湖 :P
**typ pejzaży popularnych od czasów dynastii Tang, w których najbardziej charakterystycznymi barwnikami był azuryt 石青 i malachit 石綠
