2020-09-06

pachnotka 紫蘇葉

O pachnotce już wspominałam, ponieważ w Kunmingu namiętnie używa się rozłupek pachnotki mniej więcej tak jak my używamy maku - jako farsz do słodkich wyrobów mącznych. Rzadko natomiast używa się u nas liści pachnotki, które są wspaniałym warzywem, przyprawą i lekarstwem. Z rzadka pojawia się na moim ukochanym targu - a wtedy zazwyczaj wykupuję cały zapas. Nie to, że Chińczycy nie jedzą pachnotki - jedzą. Jest popularna zwłaszcza w okolicach Zhejiangu oraz w kuchni Mandżurów - ci ostatni używają liści do zrobienia "gołąbków": w liście perilli zawija się coś w rodzaju tangyuanów nadziewanych słodką pastą z czerwonej fasoli, a potem całość gotuje się na parze.
Jeśli uda mi się kupić wyjątkowo dużo liści, suszę je, a potem kruszę i mieszam z solą - wyczytałam, że robią tak Japończycy, by zrobić przyprawę yukari - prostsze furikake, którym można na przykład doprawić onigiri. Ostatnio zakochałam się jednak w koreańskim sposobie przyrządzania liści pachnotki. Koreańczycy je kiszą, marynują, blanszują, jedzą świeże, a nawet dodają do kimchi! Ziarenka natomiast prażą, mielą i dodają do wszystkiego.

Kiedy pierwszy raz jadłam liście perilli, były one... z puszki. Zrobione w lekko pikantnym sosie sojowym, nadawały się idealnie do zrobienia minigołąbków ze świeżo ugotowanego ryżu. Nie zdawałam sobie sprawy, że lata później będę robić właśnie takie liście perilli w zalewie... 

Składniki:

  • solidny pęk liści pachnotki
  • pół szklanki dobrego sosu sojowego
  • dwie solidne łyżki poszatkowanej zielonej cebulki albo szalotki
  • łyżka płatków chilli
  • łyżka drobno posiekanego chilli, najlepiej zielonego, ale inne też się nadadzą
  • łyżka miodu
  • 3 ząbki zmiażdżonego czosnku
  • prażony sezam do przybrania

Wykonanie:

  1. Wymieszać składniki marynaty tak solidnie, by cały miód się rozpuścił i nie osiadał na dnie.
  2. Przygotować słoik - najlepiej tak szeroki, by liście pachnotki wchodziły na płasko, bez zaginania. Na dno wlać łyżkę marynaty. Dodać liść i rozsmarować na nim łyżkę marynaty. Kolejny liść i kolejna łyżka - i tak do końca liści. Po wyłożeniu mniej więcej połowy warto zacząć przyciskać liście, żeby wykorzystać tę marynatę, która już jest w środku. Jeśli zostanie resztka marynaty, to albo dolać do słoja, albo wykorzystać do zrobienia szybkiej sałatki w azjatyckim stylu - np. mizeria w takiej marynacie jest genialna.
  3. Zamknięty słoik należy wstawić do lodówki przynajmniej na jedną noc, a jeszcze lepiej na tydzień. Bezpośrednio przed spożyciem posypać odrobiną prażonego sezamu dla smaku. Podawać ze świeżo ugotowanym ryżem. 

A następnym razem może spróbuję zrobić chutney na bazie rozłupek - praży się je, a później wsadza do moździerza z solą, chilli i pomidorami. Wygląda na proste... Pamiętajcie też, że liśćmi można doskonale doprawić dowolne danie od mięs i ryb aż po rozmaite curry.

2020-09-05

maszynka do golenia

Są w chińskim dwa słowa na maszynkę do golenia:
  • 剃鬚刀 [剃须刀] tì​xū​dāo - nóż golący brodę oraz 
  • 刮鬍刀 [刮胡刀] guā​hú​dāo - nóż skrobiący zarost. 
Choć wyglądają podobnie, sprawiają sporo problemu obcokrajowcom, którzy chętnie używaliby wymiennie czasowników. Cóż za różnica, czy powiem 剃鬚刀 tì​xū​dāo czy 刮鬚刀 guā​xū​dāo? A jednak. Zawsze musi być nóż golący brodę i nóż skrobiący zarost, nigdy nóż golący zarost, nigdy nóż skrobiący brodę!
Nie koniec na tym. Istnieje inna subtelna różnica: 剃鬚刀 [剃须刀] tì​xū​dāo mawia się najczęściej na golarki elektryczne, a 刮鬍刀/刮胡刀 guā​hú​dāo na zwykłe maszynki do golenia. Zazwyczaj. Ale! Dużo pewniej się dogadać, jeśli dookreślić przymiotnikiem: ręczny 手動 [手动] lub elektryczny 電動 [电动]. I wtedy nagle się okazuje, że można mieć i 手動剃鬚刀, i 電動剃鬚刀. Mało tego! Można mieć również 手動刮鬍刀 i 電動刮鬍刀... Kiedy więc jakiś Chińczyk będzie się z Wami kłócił, że 剃鬚刀 i 刮鬍刀 to nie jest to samo, bo jedno jest golarką, a drugie zwykłą maszynką, wiedz, że polega tylko na swoim skąpym wyczuciu językowym przyzwyczajeniu, a nie na słownikowej definicji.

Słówka na dziś:
  • 刮 guā - skrobać, golić, plądrować, wymuszać
  • 鬚 [須] xū - broda, wąsy, czułki owadów, wibryssy, a także wiecha, frędzel, np. 玉米须 - wiecha kukurydzy, która wygląda jak peruka laleczki.

Po rozbiciu na części pierwsze okazuje się, że składa się ona z dwóch części: 髟 biāo - kudłaty - bo ma długie 镸 cháng włosy/szczecinę 彡 shān. 須 xū - które we współczesnym chińskim oznacza "musieć", ale dawniej było po prostu włosami 彡 shān na głowie 頁 xié. 鬀 [剃] tì - golić się - w znaku tradycyjnym znów mamy kudłacza 髟, którego w wersji uproszczonej zastąpił nóż 刂, a także cząstkę fonetyczną
  • 鬍 [胡] hú - broda, wąsy (w tym takie kocie). Tu część semantyczna 髟 biāo połączona została z fonetyczną 胡 hú
  • 鬍鬚 [胡须] húxū - zarost
  • 八字鬍鬚 [八字胡须] bāzìhúxū - wąsik, wąs
  • 髭 zī - wąsy, znów z cząstką 髟 biāo
  • 鬍髭 胡髭 húzī - broda i wąsy
  • 捲鬚 [卷须] juǎnxū - wąsy np. winogron i innych pnączy. Dosł. zakręcone wąsy
Wszystkiego najlepszego z okazji Światowego Dnia Brody!

2020-09-04

przeszkolenie wojskowe

Przed rozpoczęciem normalnych zajęć na studiach, wszyscy młodzi Chińczycy muszą wziąć udział w szkoleniu. Mają mundury, menażki itd. Ćwiczą, maszerują, pewnie świetnie się bawią. Dawniej to była świetna okazja do nawiązania nowych znajomości i skłonienia przyszłych studentów do współpracy. Po ćwiczeniach szło się na lunch/kolację i bawiło ile wlezie. Teraz po ćwiczeniach jest tak:
To znaczy: tak było w zeszłym roku. W tym roku - nie wiadomo. Niestety, kampus Uniwersytetu Yunnańskiego nadal jest zamknięty, jak i bodaj wszystkie kampusy w Kunmingu. Można do nich wchodzić i z nich wychodzić tylko za okazaniem przepustki; większość uniwerków nie pozwala studentom opuszczać kampusu - gdy już się zameldują na nowy semestr, nie mogą stamtąd wychodzić. Jedna ze znajomych nauczycielek mówi, że w jej uniwersytecie nauczycieli wypuszczają tylko w piątek wieczorem na weekend - w ciągu tygodnia muszą być razem ze studentami na terenie kampusu. 
Jak to dobrze, że już nie jestem ani studentką, ani nauczycielką!...